Art. 176 KSH a cudzoziemiec – kiedy powtarzające się świadczenia niepieniężne nadal są dopuszczalne?

To właśnie rzeczywisty sposób wykonywania świadczeń może zdecydować, czy przedsiębiorca będzie miał do czynienia z problemem składkowym, czy z dużo poważniejszym ryzykiem nielegalnego powierzenia pracy cudzoziemcowi.

Czym są powtarzające się świadczenia niepieniężne z art. 176 KSH?

Art. 176 KSH pozwala nałożyć w umowie spółki z o.o. na wspólnika obowiązek wykonywania powtarzających się świadczeń niepieniężnych na rzecz spółki. W zamian wspólnik może otrzymywać wynagrodzenie.

Mechanizm ten był wykorzystywany również w strukturach z udziałem cudzoziemców. Zamiast zatrudniać daną osobę na podstawie umowy o pracę albo umowy cywilnoprawnej, cudzoziemiec obejmował udziały i wykonywał na rzecz spółki świadczenia wynikające z jego statusu wspólnika.

Konstrukcja była atrakcyjna z dwóch powodów: PSŚN traktowano jako obowiązek korporacyjny, a nie zatrudnienie wymagające zezwolenia na pracę, a same świadczenia tradycyjnie nie stanowiły tytułu do ubezpieczeń społecznych.

Dlatego zapowiedzi zmian w przepisach dotyczących dostępu cudzoziemców do rynku pracy zostały odebrane jako koniec tego rodzaju struktur. Ostatecznie uchwalone regulacje poszły jednak w innym kierunku.

Co zmieniła ustawa obowiązująca od 1 czerwca 2025 r.?

W projekcie przepisów z 2024 r. zakładano, że wykonywanie powtarzających się świadczeń niepieniężnych przez cudzoziemca będzie wymagało zezwolenia na pracę typu B.

Takiego rozwiązania nie ma jednak w ustawie z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom, obowiązującej od 1 czerwca 2025 r.

Art. 2 pkt 9 tej ustawy zawiera zamknięty katalog przypadków uznawanych za powierzanie pracy cudzoziemcowi. Obejmuje on między innymi zatrudnienie na podstawie umowy o pracę i umów cywilnoprawnych, pełnienie funkcji w zarządzie, prokurę oraz delegowanie. Powtarzające się świadczenia niepieniężne nie zostały w nim wymienione.

Ustawodawca zastosował jednak inne ograniczenie. Na podstawie art. 99 nowej ustawy do ustawy z 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych wprowadzono art. 4 ust. 3a.

Przepis ten stanowi, że w określonych przypadkach prawo osoby zagranicznej do prowadzenia działalności gospodarczej w formie spółki z o.o., prostej spółki akcyjnej albo spółki akcyjnej nie obejmuje prawa do wykonywania świadczeń z art. 176 lub 356 KSH ani świadczenia pracy lub usług w zamian za akcje prostej spółki akcyjnej.

Zmiana nie polega więc na prostym objęciu PSŚN obowiązkiem uzyskania zezwolenia na pracę. Ustawodawca ograniczył możliwość korzystania z tego mechanizmu przez określoną kategorię osób zagranicznych.

Kiedy cudzoziemiec nadal może wykonywać PSŚN?

Zakres reformy jest ograniczony przez kilka elementów, które trzeba analizować przed oceną konkretnej struktury.

Pierwszym jest data objęcia albo nabycia udziałów. Art. 4 ust. 3a nie stosuje się do udziałów i akcji objętych lub nabytych przed 1 czerwca 2025 r. Konstrukcje utworzone przed wejściem w życie nowych przepisów zostały więc objęte regulacją przejściową.

Drugim elementem jest status cudzoziemca. Ograniczenie nie obejmuje wszystkich osób zagranicznych, lecz osoby, które nie mają swobodnego dostępu do rynku pracy.

Do grup posiadających taki dostęp należą wskazane we wsadzie osoby posiadające pobyt stały, status rezydenta długoterminowego UE, status uchodźcy, ochronę uzupełniającą, członkowie rodzin obywateli UE oraz osoby korzystające z ochrony czasowej. Dotyczy to również obywateli Ukrainy posiadających status UKR. W ich przypadku nowe ograniczenie z art. 4 ust. 3a nie wyłącza możliwości korzystania z PSŚN.

Najważniejszy pozostaje jednak trzeci element. Sama możliwość zastosowania art. 176 KSH nie oznacza jeszcze, że każda czynność opisana w umowie spółki jako powtarzające się świadczenie niepieniężne będzie za takie uznana.

Kiedy art. 176 KSH staje się ryzykiem imigracyjnym?

Cała konstrukcja zakłada, że wspólnik rzeczywiście wykonuje powtarzające się świadczenie o charakterze korporacyjnym. Problem zaczyna się wtedy, gdy formalny zapis w umowie spółki nie odpowiada rzeczywistemu sposobowi wykonywania obowiązków.

Jeżeli cudzoziemiec wykonuje codziennie stałe czynności na rzecz spółki, pozostaje do jej dyspozycji przez określoną liczbę godzin i realizuje zadania według bieżącego zapotrzebowania przedsiębiorstwa, samo wpisanie tych czynności do umowy spółki jako PSŚN może nie wystarczyć.

W razie uznania, że konstrukcja jest pozorna, spór przestaje dotyczyć wyłącznie wykładni KSH. Pojawia się pytanie o rzeczywisty charakter aktywności cudzoziemca i jej legalność na gruncie przepisów regulujących dostęp do rynku pracy.

Jeżeli wykonywane czynności zostaną zakwalifikowane jako praca, a cudzoziemiec nie posiada odpowiedniej podstawy do jej wykonywania, przedsiębiorca może znaleźć się w obszarze legalności zatrudnienia i pobytu cudzoziemców.

Jakie konsekwencje mogą powstać podczas kontroli PIP i Straży Granicznej?

Ryzyko związane z art. 176 KSH nie ogranicza się do składek ZUS. W praktyce szczególnego znaczenia nabiera możliwość zakwestionowania konstrukcji przez PIP albo Straż Graniczną.

Jeżeli organ uzna, że świadczenia wykonywane przez wspólnika w rzeczywistości stanowią pracę, po stronie spółki może powstać zarzut nielegalnego powierzenia pracy cudzoziemcowi w rozumieniu art. 2 pkt 2 ustawy. Konsekwencją mogą być sankcje finansowe oraz wpływ ustaleń kontroli na kolejne postępowania dotyczące zatrudniania cudzoziemców.

Po stronie cudzoziemca może natomiast pojawić się nielegalne wykonywanie pracy w rozumieniu art. 2 pkt 3 ustawy. W takim przypadku skutki wykraczają poza odpowiedzialność finansową i mogą prowadzić do postępowania w sprawie zobowiązania cudzoziemca do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu.

Dla wspólnika bez swobodnego dostępu do rynku pracy, który objął udziały po 1 czerwca 2025 r., sytuację dodatkowo komplikuje art. 4 ust. 3a. Przepis wyłącza jego prawo do wykonywania PSŚN w ramach prowadzonej działalności.

Zmiany obowiązujące od 8 lipca 2026 r. nie usunęły konstrukcji art. 176 KSH, ale zwiększyły uprawnienia kontrolne PIP i Straży Granicznej. W praktyce oznacza to większe prawdopodobieństwo, że sposób korzystania z PSŚN zostanie szczegółowo zweryfikowany podczas kontroli PIP, Straży Granicznej i ZUS.

Jak na art. 176 KSH patrzy ZUS?

Ryzyko składkowe istniało jeszcze przed zmianami dotyczącymi cudzoziemców. ZUS oraz sądy od dawna badają, czy świadczenia opisane jako obowiązki wspólnika rzeczywiście mają charakter korporacyjny.

W interpretacji z 28 listopada 2025 r., nr DI/200000/43/1194/2025, ZUS uznał, że świadczenia niepieniężne wykonywane przez trenera będącego wspólnikiem w rzeczywistości odpowiadały zleceniu i powinny podlegać pełnemu oskładkowaniu.

Również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 12 czerwca 2025 r., sygn. II GSK 2412/24, wskazał, że obowiązki z art. 176 KSH muszą mieć charakter korporacyjny i nie powinny służyć zastępowaniu zatrudnienia. Zgodnie z materiałem podobnie restrykcyjne podejście można zaobserwować w orzecznictwie sądów administracyjnych i decyzjach Prezesa NFZ.

Jeżeli PSŚN zostaną przekwalifikowane na umowę stanowiącą tytuł do ubezpieczeń, spółka może zostać zobowiązana do zapłaty zaległych składek wraz z odsetkami. Przy cudzoziemcu problem składkowy może jednak wystąpić równolegle z konsekwencjami dotyczącymi legalności pracy i pobytu.

Co powinien sprawdzić przedsiębiorca?

Ocena struktury opartej na art. 176 KSH powinna rozpocząć się od trzech pytań.

1. Kiedy wspólnik objął albo nabył udziały?

Jeżeli nastąpiło to przed 1 czerwca 2025 r., zastosowanie może znaleźć regulacja przejściowa dotycząca ograniczenia z art. 4 ust. 3a. Przy udziałach objętych albo nabytych po tej dacie trzeba przejść do analizy statusu cudzoziemca.

2. Czy wspólnik ma swobodny dostęp do rynku pracy?

Status UKR, pobyt stały albo inna podstawa wskazana w art. 3 ustawy może powodować, że ograniczenie z art. 4 ust. 3a nie będzie miało zastosowania. Jeżeli cudzoziemiec nie posiada swobodnego dostępu, wykonywanie PSŚN jako elementu jego działalności gospodarczej może być wyłączone.

3. Czy świadczenie rzeczywiście ma charakter korporacyjny?

To pytanie ma największe znaczenie niezależnie od daty objęcia udziałów i statusu cudzoziemca.

Jeżeli wspólnik pracuje około 160 godzin miesięcznie, wykonuje stale te same obowiązki i pozostaje do dyspozycji spółki zgodnie z jej bieżącym zapotrzebowaniem, organ może uznać, że strony posługują się art. 176 KSH jedynie formalnie.

Wtedy problem nie kończy się na ewentualnej dopłacie składek. Jeżeli wspólnikiem jest cudzoziemiec bez odpowiedniej podstawy do wykonywania pracy, zakwestionowanie konstrukcji może prowadzić do postępowania dotyczącego nielegalnego zatrudnienia oraz legalności pobytu.

Art. 176 KSH nadal może być wykorzystywany w strukturach z udziałem cudzoziemców, ale wymaga znacznie dokładniejszej analizy niż samo sprawdzenie zapisów umowy spółki. Przedsiębiorca powinien jednocześnie zweryfikować moment objęcia udziałów, status pobytowo-pracowniczy wspólnika oraz rzeczywisty sposób wykonywania świadczeń.

Największe ryzyko powstaje wtedy, gdy obowiązek korporacyjny istnieje wyłącznie w dokumentach, a w praktyce cudzoziemiec wykonuje zwykłą, stałą pracę na rzecz spółki. W takim przypadku konsekwencje mogą objąć składki, odpowiedzialność za nielegalne zatrudnienie oraz dalszą możliwość pobytu cudzoziemca w Polsce.

OWIW Legal wspiera przedsiębiorców w audytach struktur wykorzystujących art. 176 KSH oraz w przygotowaniu do kontroli PIP, Straży Granicznej i ZUS, ze szczególnym uwzględnieniem legalności pracy i pobytu cudzoziemców.

Podstawa prawna:
art. 176 KSH; ustawa z 20 marca 2025 r. o warunkach dopuszczalności powierzania pracy cudzoziemcom (Dz.U. 2025 poz. 621), w szczególności art. 2 pkt 2, 3 i 9 oraz art. 99; ustawa z 6 marca 2018 r. o zasadach uczestnictwa przedsiębiorców zagranicznych, w szczególności art. 4 ust. 3a; wyrok NSA z 12 czerwca 2025 r., II GSK 2412/24; interpretacja ZUS z 28 listopada 2025 r., DI/200000/43/1194/2025.

Stan prawny na: 04.08.2026 r.